Για ποια επαρχία;

 

Σιδηροδρομικός σταθμός Δράμας (1936) Αρχείο Άννας Πάτκα

  Η φωτογραφία είναι προπολεμική. Από τη Δράμα. Τότε που τα τρένα είχαν κυρίαρχη θέση στην ανάπτυξη της περιοχής. Την ίδια εποχή η πόλη είχε και αεροπορική διασύνδεση με Θεσσαλονίκη και Αθήνα. Το οδικό δίκτυο όμως ήταν υποτυπώδες. Παρ' όλα αυτά η πόλη άκμαζε, κι αυτό το όφειλε στα άριστα σε ποιότητα καπνά της περιοχής και του εμπόριο τους. 

  Και φτάνουμε στο σήμερα. Ούτε τρένο υπάρχει, ούτε αεροπλάνο φυσικά (καλύπτεται είτε από τη Θεσσαλονίκη είτε από την Χρυσούπολη της Καβάλας). Θα μου πουν οι κυβερνώντες ότι η λειτουργία του τρένου είναι ασύμφορη μιας και οι μεταφορές γίνονται οδικώς. Κι εγώ (μάλλον όλοι όσοι ζουν στην περιοχή) θα απαντήσω ότι πουθενά στην Ευρωπαϊκή Ένωση δεν εγκαταλείφθηκε ο σιδηρόδρομος όπως στη χώρα μας. Τα τρένα πάνε με ασφάλεια παντού και φυσικά έχουν εκσυγχρονιστεί από χρόνια. Και υπάρχουν και οικονομικοί και περιβαλλοντικοί λόγοι που επιβάλλουν μια τέτοια πολιτική. Ύστερα πάμε στο οδικό δίκτυο. Η πόλη της Δράμας έμεινε εκτός του σχεδιασμού της Εγνατίας. Κι εδώ και χρόνια η πολιτεία αρνείται να φτιάξει τους κάθετους δρόμους που θα την συνδέει με αυτήν. Και οι υπάρχοντες δρόμοι είναι άθλιοι, ειδικά αν οδηγείς νύχτα ή με βροχή.

  Πάμε στο θέμα της υγείας. Ένα νοσοκομείο υποστελεχωμένο (θα μου πεις και ποιο δεν είναι;), όπως κι όλες οι υπόλοιπες δημόσιες υπηρεσίες. Πλην της εφορίας πιθανόν. Που αν σου τύχει κάτι που επείγει, ένα καρδιολογικό χειρουργείο για παράδειγμα, η μόνη λύση είναι τα ιδιωτικά νοσοκομεία (αν έχεις χρήματα βέβαια).

  Κάποτε η πόλη είχε πληθώρα στρατοπέδων που συνέβαλαν στην τοπική οικονομία. Οι σημερινοί σχεδιασμοί άλλαξαν, έμειναν ελάχιστα. Και καλά ο δημόσιος τομέας θα συντηρήσει την περιοχή; Ας απαντήσω όχι. Η άλλοτε βασική πηγή πλούτου, η αγροτική οικονομία, αδυνατεί να προσφέρει αυτά που θα μπορούσε. Οι αγρότες λιγόστεψαν, τα κόστη εκτινάχθηκαν, η γραφειοκρατία είναι απίστευτη και τα έσοδα από την καλλιέργεια της γης συρρικνώθηκαν. 

  Κάποτε η βιομηχανία φασόν άκμαζε. Η υλοτομία το ίδιο. Σήμερα κάποια εργοστάσια ή άλλου είδους επιχειρήσεις (π.χ. μάρμαρα) μένουν παρά τις αντίξοες συνθήκες. Αυτά εξάλλου κρατούν όρθιο τον νομό. Χιλιάδες κόσμου δουλεύουν σε αυτές. Είναι ο μόνος τομέας που προσφέρει δουλειές. Θα μπορούσα να αναφέρω κι άλλα.

  Η αδιαφορία για την επαρχία επιδεινώθηκε κατά την οικονομική κρίση.  Κι έτσι φτάσαμε στα παρακάτω τραγικά αποτελέσματα, βάση της τελευταίας απογραφής: Μείωση πληθυσμού στο νομό Δράμας 12%. Στον γειτονικό νομό Σερρών μείωση 14%. Κι αντί η πολιτεία να σημάνει συναγερμό, όλα συνηγορούν ότι υπάρχει μια άτυπη μετακίνηση του πληθυσμού προς την Αθήνα, άντε και στη Θεσσαλονίκη κι όλοι βλέπουν τα παιδιά τους να συνεχίζουν να φεύγουν στην Εσπερία για μια καλύτερη τύχη.

   Και οι κυβερνώντες του Αθηνοκεντρικού κράτους, συνεπικουρούμενοι από τους ντόπιους κομματάρχες, σφυρίζουν αδιάφορα. Έφτιαξαν μια Αθήνα αβίωτη πλέον για τους κατοίκους της και συγχρόνως αδιαφορούν πλήρως  για την ερημοποίηση της υπαίθρου, την υποβάθμιση της επαρχίας, τη συρρίκνωση του πληθυσμού της ίδιας της χώρας μας. Διότι αν πραγματικά ενδιαφέρονταν, θα υπήρχαν ορατά θετικά αποτελέσματα. 

ΔΡΑΜΑ

Δράμα, η κοντινή μας Πόλη, η δική μας πια Πόλη... Η Πόλη που πλήγηκε περισσότερο από τις άστοχες πολιτικές των προηγούμενων δεκαετιών, είναι η ίδια, που επιμένει να προσφέρει κάθε χρόνο το περίφημο Φεστιβάλ της. "Μελαγχολικά Όμορφη"...

Δράμα 1: Όταν δυσκολευόμαστε να αποδεχτούμε το παρελθόν μας ή όταν επιλέγουμε το παρελθόν μας. (Σαντριβάν Τζαμί)

Δράμα 2: Ανακαινισμένο πλέον το Σαντριβάν τζαμί στη μορφή που είχε το 1830. (Ιδιοκτησίας της δραμινής εταιρίας Raycap, σήμερα.)

Δράμα 3: Το πάρκο της Δράμας, όαση δροσιάς το καλοκαίρι, η χαρά των παιδιών το χειμώνα αλλά εμένα μου λείπει η εικόνα του πλανόδιου φωτογράφου να στήνει τη βαριά του μηχανή στο τρίποδα και να κρύβει το κεφάλι του κάτω από τη μαύρη καλύπτρα....

Δράμα 4: Κολυμβητήριο και κλειστό γήπεδο Δράμας, η αισιόδοξη εικόνα της Πόλης... εκατοντάδες παιδιά καθημερινά αθλούνται... το μέλλον είναι εδώ!

Δράμα 5: Περιοχή Αγίας Βαρβάρας, επιτυχημένο παράδειγμα ανάπλασης, σημείου αναφοράς της πόλης και παντρέματος του παλιού με τις νέες ανάγκες της πόλης.

Δράμα 6.  Σιδηροδρομικός Σταθμός Δράμας: Αγαπημένο σημείο της Πόλης. Φαντάροι με τους βαριούς τους σάκους, φοιτητές που τους αποχαιρετούν οι γονείς τους και τα πιο φτωχά κομμάτια της κοινωνίας περνούν από εδώ. Κι όλοι μας περιμένουμε την εκπλήρωση εκείνης την υπόσχεσης... την αναβάθμιση του δικτύου..... 

Δράμα 7. Βώλακας: Ένα από τα ορεινά χωριά,  που επιβιώνει εκμεταλλευόμενο την κάθε ευκαιρία που του δίνεται.

Δράμα 8. Γρανίτης: Ο χρόνος και η εγκατάλειψη, αδέλφια της λησμονιάς...

Δράμα 9. Παρανέστι: Καταρράκτης Αγίας Βαρβάρας... δύναμη ζωής!

Δράμα 10.  Σπήλαιο Μααρά: Προς τον έξω κόσμο. 

Δράμα 11: Οικία Αναστασιάδη ( Μαρμάρινο σπίτι) Αποκατάσταση και νέα χρήση ενός αρχιτεκτονικού αριστουργήματος της πόλης. Σύνδεση με το παρελθόν - σημείο θαυμασμού στο σήμερα. 

"Πούρα γεμιστά" του Βασίλη Τσιαμπούση

11 Φεβ 2018

  " Συχνάζω " στη Δράμα, την πόλη της Βόρειας Ελλάδας, της Μακεδονίας, τα τελευταία 25 χρόνια περίπου. Τη θυμάμαι, όταν την επισκεπτόμουν στα πρώτα χρόνια προτού μετοικήσω στη διπλανή κωμόπολη της Αλιστράτης, ως τον πιο κοντινό αστικό προορισμό. Οι παλαιότεροι, καλά να είναι εκεί που βρίσκονται, μου έλεγαν ότι η Αλιστράτη, ιστορικά ανήκει στη Δράμα και όχι στις Σέρρες. Κεφαλοχώρι της περιοχής, είχε στενές σχέσεις πάντα με τη Δράμα αλλά και με τα χωριά της που βρίσκονται προς την πλευρά της. Η Αλιστράτη έβλεπε τη Δράμα και η Δράμα την Αλιστράτη. Δεν είναι τυχαίο, που τρεις διαδοχικοί Μητροπολίτες της Δράμας, όρισαν ως προσωρινή έδρα τους, την Αλιστράτη, από το 1825, στα δύσκολα μεταεπαναστατικά χρόνια. Με την απελευθέρωση όμως και τον καθορισμό των συνόρων, ο ποταμός Αγγίτης αποτελεί πια το σύνορο μεταξύ των δύο νομών. Έτσι η Αλιστράτη μοιράζεται ανάμεσα στους δυο νομούς. Πολύ μακριά από την πρωτεύουσα του νομού της, πολύ ξένη για τη Δράμα αλλά πάντα μέσα στην καρδιά μας.
Τα χρόνια που βρίσκομαι εδώ πάνω ( "εκεί πάνω", έτσι λεν οι φίλοι μου απ΄τα νότια ), η Δράμα είναι το σημείο αναφοράς μας. Κι όσο κι αν η πόλη έχει αλλάξει, όσο κι αν η ανεργία και η κρίση την έχει κτυπήσει, πάντα υπάρχει κάτι που να σε κάνει αισιόδοξο. Δεν μιλώ για τον αξιοθαύμαστες φυσικές ομορφιές της αλλά για τους ανθρώπους της και για τον συνεχή αγώνα τους, όχι μόνο να μένουν στην μικρή αυτή πόλη αλλά και να "φτιάχνουν πράγματα" για την πόλη τους, να δημιουργούν στην πόλη τους. Θα μου πείτε, ότι το ίδιο γίνεται σε όλες τις επαρχιακές πόλεις της Ελλάδας. Έχετε δίκιο! Εγώ μιλώ όμως για τη Δράμα, που ζω! Και έχω την τύχη, να γνωρίσω κάποιους απ΄αυτούς, που επιμένουν να ζουν στην επαρχιακή πόλη τους, να ζωγραφίζουν, να φτιάχνουν θεατρικές ομάδες με καταπληκτικές παραστάσεις, να λειτουργούν διάφορες "πνευματικές" λέσχες, να παλεύουν σε άθλιες συνθήκες για να κρατήσουν όρθιο το αθλητικό πνεύμα της περιοχής τους, να γράφουν λογοτεχνία, ποίηση... Κι όλοι μας λέμε: "Γίνονται πράγματα στη Δράμα" και να χαιρόμαστε γι΄ αυτό.

  Αφορμή για τις πάνω σκέψεις, που έδωσε το τελευταίο βιβλίο, του Δραμινού συγγραφέα, Βασίλη Τσιαμπούση, "Πούρα Γεμιστά". 

Μια σειρά διηγημάτων, που τα περισσότερα, με τον ένα ή άλλο τρόπο αναφέρονται στην πόλη του, την Δράμα, φανερώνοντας μικρές ψηφίδες της τοπικής ιστορίας, απαραίτητων όμως, για να μην ξεχνάς ότι οι τόποι πάντα μεταβάλλονται αλλά η μνήμη χρειάζεται αυτά τα πετραδάκια, για να μπορεί να φτιάχνει τον καμβά, πάνω στον οποίο θα κτίζουμε οι επόμενοι τις ζωές μας.

  Όπως για παράδειγμα στο ομότιτλο με το βιβλίο διήγημα, που γίνεται ευθεία αναφορά στην μεγάλη καπνική παράδοση της πόλης, η οποία σήμερα, μπορεί ουσιαστικά να έχει χαθεί αλλά στο παρελθόν αποτελούσε το βασικό πυλώνα πλούτου, όλης της περιοχής. Πέρα απ΄ αυτήν, καθαυτή τη διήγηση, που παρουσιάζει μια θα έλεγες αφελή ιστορία, αλλά αποκτά άλλο ενδιαφέρον όταν στο τέλος της εμπλέκεται ένας διάλογος μεταξύ του συγγραφέα της και κάποιου, φανατικού "λεπτομερολόγου", ιστορικού ερευνητή, ο οποίος προσπαθεί να καταρρίψει την όλη ιστορία. Και αναρωτιέσαι: Πόση σημασία έχει τελικά, στη λογοτεχνία αυτός , ο ίδιος ο μύθος, όταν η ιστορία σου μπορεί να σταθεί, έστω κι αν υπομειδιάς  ελαφριά μέσα σου; Οφείλει η λογοτεχνία να είναι ιστορικό σύγγραμμα; Ασφαλώς όχι, κατά τη γνώμη μου, άσχετα αν στην ανάγνωση σου, εσύ αναζητάς εκείνα τα πραγματικά ή όχι ιστορικά γεγονότα.
  Στο διήγημα "Πέντε πόντους περισσότερους", πάλι έχουμε αναφορά στην οικονομία του καπνού της περιοχής, με μια ιστορία μιας φτωχής νεαρής εργάτριας, με περίσσιο θράσος όμως, η οποία δουλεύει σ΄ ένα καπνομάγαζο της πόλης, γίνεται δέκτης σεξουαλικής παρενόχλησης ( έτσι το λέμε σήμερα ), τα φτιάχνει με τον κομμουνιστή συνδικαλιστή, στην πρώτη ευκαιρία απολύεται. Και τότε ακολουθεί ο άλλος δρόμος, η μοναδική διέξοδος για εκείνους που η Ελλάδα θεωρεί βάρος, ο δρόμος της ξενιτιάς. Η μεγάλη πληγή της περιοχής, ο ξεριζωμός χιλιάδων ανθρώπων στη Γερμανία. Εξαγωγή εργατών το έλεγαν τότε, σήμερα το λέμε εξαγωγή μορφωμένου εργατικού δυναμικού, του καλύτερου δυναμικού της Πατρίδας μας. 
  Στο διήγημα πάλι, "Πρωινό στο σταθμό", όση μιζέρια κι αν

Σ.Σ. Δράμας

αποπνέει σήμερα, ο χώρος του σιδηροδρομικού σταθμού της Δράμας, την οποία ο Τσιαμπούσης, την αναπαριστά με απόλυτη πιστότητα, δεν παύει να είναι το λιμάνι της πόλης, όπου εκεί γονείς αποχαιρετούν και υποδέχονται  τα παιδιά τους, είτε ως φαντάρους είτε ως φοιτητές. Γλυκιά η προσμονή αλλά και με αγωνιώδεις, πολλές φορές αμήχανους αποχαιρετισμούς.
  Τέλος, Θα αφήσω το διήγημα: "Ο καθείς με το ταλέντο του", το οποίο είναι αφιερωμένο στον Νίκο Κωνσταντινίδη, μια ιδιόμορφη, γλυκιά προσωπικότητα της Δράμας, τον οποίο ποτέ δεν γνώρισα προσωπικά, τον οποίο όμως πολλές φορές είχα δει να περπατά στο κέντρο της Δράμας, τον οποίο γνώρισα, μόνο μέσα από τα μικρού σχήματος βιβλιαράκια που κυκλοφορούσε μόνος του και δώριζε αδιακρίτως. Σίγουρα αγαπούσε την πόλη του, με έναν τρόπο βαθύ και ανιδιοτελή, που δεν ξέρω αν πολλοί από εμάς μπορούν να καταλάβουν.
  "Πούρα γεμιστά", ένα βιβλίο γεμάτο διηγήματα,τα οποία μπορεί εμένα στην πρώτη ανάγνωση τους, να με οδήγησαν στη γειτονική μου περιοχή αλλά με μια δεύτερη, πιο ανοιχτή ανάγνωση, αποτελούν μικρογραφία της ελληνικής πραγματικότητας, της σημερινής, της χτεσινής, δεν έχει σημασία,  το ένα συμπληρώνει το άλλο. Κι αυτή είναι η επιτυχία αυτού του βιβλίου, του Βασίλη Τσιαμπούση, ο οποίος έχει μια πολυετή παρουσία στα "γράμματα" της πόλης του.      
Φυσικά κλείνοντας οφείλω να κάνω αναφορά, στο περιοδικό ΔΙΟΔΟΣ 66100, ένα περιοδικό τέχνης, το οποίο διευθύνει ο συγγραφέας, επικεντρωμένο στη Δράμα φυσικά, με ποιότητα που καταπλήσσει, όχι εμάς, αλλά εκείνους που εξακολουθούν να βλέπουν την ελληνική επαρχία με μια εξωτική ματιά. 

Τελικά    "Γίνονται πράγματα στη Δράμα"