Ορκισμένη της Rene Karabash

  H Rene Karabash (ψευδώνυμο της Ιρένα Ιβάνοβα) είναι Βουλγάρα ποιήτρια, ηθοποιός και θεατρικογράφος. Η πολυτάλαντη καλλιτέχνιδα εκτός των άλλων έγραψε και το μυθιστόρημα Ορκισμένη, το οποίο από την πρώτη στιγμή έκανε εντύπωση όχι μόνο για τη θεματολογία του, αλλά και για τον ιδιαίτερο τρόπο γραφής του, σαφώς επηρεασμένος από την ποιητική ενασχόλησή της.

  Το Ορκισμένη αναφέρεται σε ένα σύνολο ηθών, το Κανούν όπως ονομάζονται αυτά, τα οποία ορίζουν με κάθε λεπτομέρεια τους κανόνες με τους οποίους συμβίωναν οι κάτοικοι των απομακρυσμένων κοινοτήτων των Αλβανών στη Βαλκανική χερσόνησο. Ένα σύνολο σκληρών κανόνων, ακατανόητων σε εμάς, οι οποίοι όμως όριζαν τη ζωή των αντρών και των γυναικών των κοινοτήτων αυτών.

   ...το ξερεις, έτσι, ότι σύμφωνα με το Κανούν θα βάλω μέσα στα προικιά σου μια σφαίρα, με την οποία ο Νεμάνια θα σε σκοτώσει, άμα δεν σε βρει αγνή, είσαι αγνή; ...

  Αυτός που θα έβαζε τη σφαίρα θα ήταν ο ίδιος ο πατέρας της νύφης και αυτός που θα την σκότωνε θα ήταν ο ίδιος η γαμπρός, που στάθηκε δίπλα της πριν λίγη ώρα για να την παντρευτεί. Και ο οποίος στη συνέχεια στο νεκρόδειπνο, θα γευμάτιζε μαζί με τους συγγενείς της νύφης.

  Σύμφωνα με το Κανούν, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις μια γυναίκα είχε το δικαίωμα να αρνηθεί τη γυναικεία της φύση, με κάθε επισημότητα να ορκιστεί στην παρθενία της (να γίνει burnesha) και να μεταμορφωθεί σε άντρα φορώντας αντρικά ρούχα, κόβοντας τα μαλλιά της, να συχνάζει στα καφενεία με τους άντρες, να πίνει, να κρατά όπλο, να έχει δικαιώματα τα οποία οι γυναίκες δεν είχαν. Κι αυτές ήταν οι Ορκισμένες παρθένες, μια από αυτές είναι και η Μπεκιά, η πρωταγωνίστρια της ιστορίας αυτής της Rene Karabash, η οποία για λόγους τους οποίους σταδιακά θα μας αποκαλυφθούν, μεταμορφώνεται στον Μάτια. Μια επιλογή δίχως επιστροφή, μια επιλογή μεταξύ ζωής και θανάτου.

  Η πλοκή όμως του έργου αυτού δεν εξαντλείται σε μια περιγραφή των ηθών αυτών, έστω σε μυθιστορηματική μορφή, αλλά προχωρά πιο βαθιά διερευνώντας τα όρια της ανθρώπινης φύσης, πόσο δυσδιάκριτα μπορούν να γίνουν κάποιες φορές, αλλά και πόσο επικίνδυνα γίνονται αν παραβείς κάποιες από τις βασικές αρχές, που καταδυναστεύουν αυτές τις απομονωμένες κοινωνίες.

  ...ο έρωτας; ποιος μιλάει εδώ για τον έρωτα; ο έρωτας στα μέρη μας ίσον θάνατος  

διαλέγεις τον έρωτα; διαλέγεις το θάνατο ...

 Κι αν ο έρωτας είναι απαγορευμένος φανταστείτε τι μπορεί να γίνει, ή καλύτερα πως μπορεί να κτιστεί η ιστορία, αν ο έρωτας αυτός αφορά δύο γυναίκες. Η ίδια η συγγραφέας, σε πρώτο πρόσωπο, μας λέει: Αυτό που θέλω να πω είναι ότι  αγάπη δεν κυριαρχείται από το φύλο, απ΄τους νόμους και το χρόνο. Αν ο άνθρωπος πηγαίνει ενάντια στον εαυτό του, τότε και η ζωή θα πηγαίνει ενάντια στον ίδιο.  

 

Μια από τις ορκισμένες της βόρειας Αλβανίας. Πριν και μετά!

  Το μυθιστόρημα Ορκισμένη είναι ένα από εκείνα τα λογοτεχνικά διαμάντια της Βαλκανικής λογοτεχνίας, το οποίο από την μια σου θυμίζει ότι οι πρόγονοι μας λειτουργούσαν βάσει ενός διαφορετικού κώδικα αξιών από τον σημερινό ο οποίος σε σοκάρει για την σκληρότητα του*, συγχρόνως όμως σε γλυκαίνει με την αβίαστη γραφή του και στο τέλος σε κάνει να συμφωνήσεις με την άποψη της Karabash:

  Πιστεύω στην ισορροπία της ζωής, στη φύση και τη γαλήνη, που νιώθουμε σε στιγμές, όπου τα πόδια μας βουλιάζουνε στο έδαφος, όμως εμείς αισθανόμαστε ανάλαφροι, σε απόλυτη ειρήνη με τον εαυτό μας, στην απέραντη χαρά να νιώθουμε τη πληρότητα του να είμαστε άνθρωποι. 

* Ας θυμηθούμε και τα δικά μας εγκλήματα τιμής ή τις βεντέτες.