Ο Καποδίστριας του Σμαραγδή

Ο Αντώνης Μυριαγκός ως Καποδίστριας

  Η τελευταία φορά που έγραψα για τον Γιάννη Σμαραγδή, ήταν το 2017 για την ταινία του Καζαντάκης. Τότε είχα αποκομίσει τις καλύτερες εντυπώσεις. Και γενικά μέχρι πρότινος ήμουν ένθερμος υποστηρικτής του Σμαραγδή. Για την ταινία του Καποδίστριας δυστυχώς, δεν μπορώ να υποστηρίξω το ίδιο. Σίγουρα ξοδεύτηκαν πολλά χρήματα, είναι μια υπερπαραγωγή για τα ελληνικά δεδομένα, με υπέροχα κουστούμια και εντυπωσιακά εξωτερικά γυρίσματα, με ηθοποιούς που ανταποκρίθηκαν απόλυτα στον ρόλο τους, ειδικά ο πρωταγωνιστής ο Αντώνης Μυριαγκός, αλλά... μέχρι εκεί.

  Θα ξεκινήσω από τα πιο απλά. Σενάριο αδύναμο και πολλές φορές, ειδικά στο πρώτο μέρος, πέρα του λογικού απλοϊκό. Η σκηνοθεσία ναι, είχε γρήγορη ροή, φοβάμαι όμως ότι δεν μπορείς να εμβαθύνεις ούτε τον άνθρωπο ούτε τον πολιτικό Καποδίστρια, όταν επιχειρείς να παρουσιάσεις τη ζωή του με τόσο γρήγορο ρυθμό, μέσα σε ένα δίωρο. Αν περιοριζόταν για παράδειγμα η ταινία, σε όσα συνέβησαν από την στιγμή που του ανατέθηκε να κυβερνήσει την Ελλάδα ως τον θάνατο του, τότε ίσως θα είχαμε ένα πιο σφιχτό σενάρια και θα είχε χρόνο ο Σμαραγδής να εμβαθύνει σε όσα τραγικά για τον Καποδίστρια και το Έθνος μας συνέβησαν τότε.

  Αλλά μάλλον δεν τον ενδιέφερε αυτό, αντίθετα ήθελε να φτιάξει μια αγιογραφία του πρώτου κυβερνήτη της Ελλάδας, η οποία πάνω απ΄όλα αδικεί τον ίδιο τον Καποδίστρια. Ο Σμαραγδής παίζει στο δίπολο ο καλός Καποδίστριας και οι κακοί εχθροί -  του Έθνους  (Μέτερνιχ, Άγγλοι και Κοτσαμπάσηδες). Μακάρι η ιστορία να μπορούσε να απλουστευτεί τόσο, ούτε στα εγχειρίδια του Δημοτικού γίνεται αυτό.

  Ναι, ο Μέτερνιχ ήταν ορκισμένος εχθρός της Ελλάδας, υπήρχε το φιλο-αγγλικό κόμμα που εξυπηρετούσε τα συμφέροντα των Άγγλων, όπως υπήρχε το το φιλο-γαλλικό και φιλο-ρωσικό. Σίγουρα οι Αγγλογάλλοι εκμεταλλεύτηκαν τις έριδες των Ελλήνων για να βγάλουν από την μέση τον Καποδίστρια, θεωρώντας ότι εξυπηρετούσε τα συμφέροντα της Ρωσίας. Και ναι μεν οι Κοτζαμπάσηδες εναντιώθηκαν από ένα σημείο και πέρα στην πολιτική του (και με ακραίο τρόπο), μην ξεχνάμε όμως ότι ο Καποδίστριας ήταν εκείνος που κατάργησε το Σύνταγμα των Ελλήνων της Τροιζήνας, με το οποίο οριζόταν ο ίδιος κυβερνήτης, αλλά σε ένα απόλυτα δημοκρατικό πλαίσιο για την εποχή. Εκείνοι οι Κοτζαμπάσηδες ψήφισαν το πιο δημοκρατικό Σύνταγμα της εποχής. Υπάρχει βέβαια και η άποψη που υποστηρίζει ότι η όποια Δημοκρατία, ήταν πολυτέλεια για την εποχή, την οποία δεν ενστερνίζομαι. 

  Ο Καποδίστριας έβαλε τις βάσεις για το σύγχρονο ελληνικό κράτος. Είχε ένα όραμα για την Ελλάδα, το οποίο μεθοδικά, μέσα σε πολύ δύσκολες συνθήκες προσπάθησε να εφαρμόσει. Αμφιβάλλω όμως αν οι προσπάθειες του θα κατέληγαν να γίνουμε ένα σύγχρονο ευρωπαϊκό κράτος όπως πιστεύουν κάποιοι, για τον απλό λόγο ότι πάντα εξαρτιόμασταν από τις μεγάλες δυνάμεις της εποχής, τις οποίες ενδιέφεραν η εξυπηρέτηση των δικών τους συμφερόντων και όχι να γίνουμε σοβαρό κράτος. Οι ίδιες οι Μεγάλες δυνάμεις, από την εποχή που κυβερνούσε ακόμα ο Καποδίστριας, είχαν αποφασίσει να τον αντικαταστήσουν με έναν ξενόφερτο βασιλιά, που να είναι του χεριού τους, κι όπως και ο Καποδίστριας, κι αυτοί διακαώς επιθυμούσαν να διαγράψουν τα προοδευτικά συντάγματα που έφτιαξαν οι Έλληνες μέσα στον ορυμαγδό της Επανάστασης. 

  Ένα άλλο θέμα είναι ο κόσμος που κατακλύζει τις αίθουσες για να δει την ταινία. Σίγουρα ενδιαφέρουσα παράμετρος. Η ταινία διεγείρει το θυμικό του κόσμου, του δίνει μια εύκολη απάντηση για τη σημερινή κακοδαιμονία μας. Μακάρι ο κόσμος βγαίνοντας από την αίθουσα να διάβαζε και λίγη πραγματική ιστορία. Κι έχουν γραφτεί υπέροχα ιστορικά έργα για τον Καποδίστρια. Και σίγουρα ο κινηματογράφος, όση καλή διάθεση κι αν έχει, δεν γράφει τη ιστορία, αλλά παρουσιάζει την συγκεκριμένη άποψη του δημιουργού της κάθε ταινίας.

  Κλείνοντας θα έλεγα. Ο Ιωάννης Καποδίστριας ήταν μια από τις σημαντικότερες μορφές που κυβέρνησαν αυτή τη χώρα. Λειτούργησε σε ένα πολύ δύσκολο για τη χώρα μας πλαίσιο. Έκανε πολλά σημαντικά και απαραίτητα βήματα για να θεμελιωθεί το κράτος μας. Έκανε και λάθη. Άγιος δεν ήταν ούτε είχε κάποιο θεόσταλτο, προαποφασισμένο ρόλο. Και η ταινία του Σμαραγδή πολύ απέχει από το να μας παρουσιάσει τον πραγματικό Ιωάννη Καποδίστρια, αλλά και τα πραγματικά γεγονότα της εποχής του.

  ΥΓ: Και οι Μαυρομιχαλαίοι σίγουρα δεν κατοικούσαν σε κάποια ετοιμόρροπα κτίσματα, ως ερείπια παρουσιάζονται στην ταινία. Σώζεται ο  πύργος των Μαυρομιχαλαίων στην Μάνη (αναφέρεται ως παλάτι) και στα χρόνια του Καποδίστρια, κατοικούσαν στο Ναύπλιο, σε κανονική κατοικία, κοντά στο Άγιο Σπυρίδωνα, όπου και τον δολοφόνησαν. Μάλιστα επειδή είχαν δεκάδες θύματα στον αγώνα, αλλά και πρόσφεραν όλη την περιουσίας τους σε αυτόν, ζούσαν στα όρια της πενίας.